Έρευνες αναφορικά με την ποιότητα της σχέσης που δημιουργούμε ως παιδιά δείχνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο ένα βρέφος συνδέεται με τους γονείς ή τους κύριους φροντιστές του επηρεάζει πολλαπλές πτυχές της ψυχολογικής του ανάπτυξης. Οι πρώιμες εμπειρίες δεσμού σχετίζονται όχι μόνο με τις σχέσεις με τους άλλους, αλλά και με την αντίληψη του εαυτού, τη ρύθμιση των συναισθημάτων, τη μνήμη προσωπικών εμπειριών και την ικανότητα αυτοαντανάκλασης.
Σε μια πρώιμη σχέση, η συνεπής και ευαίσθητη ανταπόκριση του γονέα στα συναισθήματα και τις ανάγκες του παιδιού δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας. Το βρέφος μαθαίνει ότι τα συναισθήματά του είναι διαχειρίσιμα και ότι μπορεί να τα εκφράζει χωρίς φόβο. Αυτή η εμπειρία επαναλαμβανόμενης ασφάλειας ενισχύει την ψυχική ανθεκτικότητα, την ικανότητα να αντιμετωπίζει απογοητεύσεις και δυσκολίες, καθώς και την αποτελεσματική διαχείριση στρεσογόνων καταστάσεων. Το παιδί αναπτύσσει στρατηγικές αυτο-ηρεμίας και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να εξερευνά τον κόσμο και να προσεγγίζει άλλους ανθρώπους, γνωρίζοντας ότι υπάρχει μια σταθερή βάση ασφάλειας στην οποία μπορεί να επιστρέψει.
Αντίθετα, όταν δεν υπάρχει επαρκής ασφάλεια και εμπιστοσύνη στη σχέση με τον γονέα, το βρέφος μπορεί να αποφεύγει ή να απωθεί συναισθήματα, επειδή δεν έχει διδαχθεί ότι είναι ασφαλές να τα νιώθει ή να τα διαχειρίζεται. Στις κοινωνικές σχέσεις, αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως φοβικότητα, διστακτικότητα ή δυσκολία εμπιστοσύνης. Σχετικά με την αντίληψη του εαυτού και τη μνήμη, η ενέργεια του παιδιού μπορεί να έχει επικεντρωθεί περισσότερο στην διαχείριση του άγχους και την επιβίωση, παρά στην εξερεύνηση, την μάθηση και την αυθόρμητη κοινωνική αλληλεπίδραση.
Φυσικά, το attachment δεν καθορίζει τα πάντα. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης η ιδιοσυγκρασία του παιδιού, η παρουσία άλλων ασφαλών προσώπων στο περιβάλλον, καθώς και άλλοι ατομικοί και κοινωνικοί παράγοντες. Επιπλέον, ένα βρέφος μπορεί να αναπτύξει διαφορετικά είδη δεσμού με διαφορετικά πρόσωπα φροντίδας ή γονεϊκές φιγούρες, τα οποία συμβάλλουν στη διαμόρφωση των εσωτερικών του προτύπων σχέσεων.
Η προσκόλληση, λοιπόν, αποτελεί ένα θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται η συναισθηματική, κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού, επηρεάζοντας μακροπρόθεσμα τόσο τον τρόπο που σχετίζεται με τους άλλους όσο και την προσωπική του αυτοαντίληψη.
Βιβλιογραφία:
Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Bowlby, J. (1969/1982). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. New York: Basic Books.
Cassidy, J., & Shaver, P. R. (Eds.). (2016). Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (3rd ed.). New York: Guilford Press.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2019). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (3rd ed.). New York: Guilford Press.
Sroufe, L. A., Egeland, B., Carlson, E., & Collins, W. A. (2005). The development of the person: The Minnesota study of risk and adaptation from birth to adulthood. New York: Guilford Press.
