Συχνά προσεγγίζουμε την ψυχοθεραπεία με την προσδοκία ότι θα βρούμε απαντήσεις. Αναζητούμε τεχνικές, συμβουλές, εργαλεία ή εξηγήσεις που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε αυτό που μας δυσκολεύει και να απαλλαγούμε από αυτό. Κι όμως, στη Gestalt ψυχοθεραπεία η αλλαγή δεν θεωρείται πρωτίστως αποτέλεσμα κάποιας τεχνικής παρέμβασης. Αναδύεται μέσα από κάτι βαθύτερο και πιο ανθρώπινο: τη συνάντηση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους.
Πίσω από τα συμπτώματα, τις δυσκολίες και τις ιστορίες που κουβαλά κάθε άνθρωπος, υπάρχει πάντοτε μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη να γίνουμε αντιληπτοί, να μας ακούσουν και να μας δουν, χωρίς να χρειάζεται να κρυφτούμε, να αποδείξουμε κάτι ή να αλλάξουμε για να γίνουμε αποδεκτοί.
Η Gestalt θεραπεία βασίζεται στη θέση ότι η σχέση δεν είναι απλώς το πλαίσιο μέσα στο οποίο συμβαίνει η θεραπεία. Η ίδια η σχέση αποτελεί μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας.
Στην καθημερινότητα, οι σχέσεις μας συχνά διαμορφώνονται από ρόλους, προσδοκίες και αμοιβαίες προβολές. Δεν συναντούμε πάντοτε τον άλλον όπως πραγματικά είναι· πολλές φορές συναντούμε τη φαντασίωση που έχουμε γι’ αυτόν ή μέσα από τις ανάγκες που ελπίζουμε να καλύψει.
Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον εαυτό μας. Συχνά ερχόμαστε σε επαφή όχι με αυτό που είμαστε πραγματικά, αλλά με αυτό που πιστεύουμε ότι θα έπρεπε να νιώθουμε, να σκεφτόμαστε ή να είμαστε.
Η διαλογική φιλοσοφία της Gestalt δίνει έμφαση στη δυνατότητα μιας διαφορετικής συνάντησης. Μιας συνάντησης όπου δύο άνθρωποι βρίσκονται ο ένας απέναντι στον άλλον με παρουσία, ανοιχτότητα και ενδιαφέρον για αυτό που αναδύεται μεταξύ τους τη δεδομένη στιγμή.
Σε αυτή την προοπτική, η θεραπεία δεν είναι μια διαδικασία κατά την οποία ο ειδικός αναλύει τον θεραπευόμενο από απόσταση και από θέση φωτεινού παντογνώστη. Είναι μια ζωντανή σχέση στην οποία και οι δύο συμμετέχουν, ο καθένας με διαφορετικό ρόλο και ευθύνη, αλλά με κοινή παρουσία.
Η παρουσία αποτελεί μία από τις πιο θεμελιώδεις έννοιες της Gestalt θεραπείας.
Παρουσία δεν σημαίνει απλώς φυσική παρουσία στον ίδιο χώρο. Σημαίνει να είναι κανείς διαθέσιμος ψυχικά, συναισθηματικά και σωματικά για αυτό που συμβαίνει εδώ και τώρα. Στη Gestalt ψυχοθεραπεία, η θεραπεύτρια δεν κρύβεται πίσω από τον ρόλο της ειδικού ούτε προσπαθεί να λειτουργήσει ως ένας αποστασιοποιημένος παρατηρητής. Παραμένει παρούσα ως άνθρωπος μέσα στη σχέση, με επίγνωση όσων συμβαίνουν μέσα της και ανάμεσα στους δύο ανθρώπους. Όταν αυτό υπηρετεί τη θεραπευτική διαδικασία, μπορεί να μοιραστεί στοιχεία της εμπειρίας της, μια συγκίνηση, μια έκπληξη, μια αίσθηση απομάκρυνσης ή εγγύτητας, όχι ως ερμηνεία ή αλήθεια για τον άλλον, αλλά ως μέρος της ζωντανής συνάντησης που διαμορφώνεται στο παρόν. Η θεραπεία δεν αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία παρατήρησης από απόσταση, αλλά ως μια σχέση στην οποία δύο άνθρωποι συναντιούνται με αυθεντικότητα, ενώ ταυτόχρονα ο καθένας διατηρεί τη δική του ευθύνη και θέση μέσα σε αυτήν.
Σε έναν κόσμο που συχνά βιάζεται να ερμηνεύσει, να διορθώσει ή να δώσει συμβουλές, η εμπειρία του να σε ακούει κάποιος πραγματικά μπορεί να είναι βαθιά μεταμορφωτική και ανακουφιστική. Περισσότερο από κάθε έτοιμη συμβουλή και οδηγία.
Η παρουσία δημιουργεί έναν χώρο όπου ο άνθρωπος μπορεί να εξερευνήσει την εμπειρία του χωρίς να πιέζεται να φτάσει γρήγορα σε ένα συμπέρασμα ή μια λύση. Μέσα σε αυτό το κλίμα ασφάλειας, πολλά από όσα παρέμεναν στο περιθώριο της επίγνωσης αρχίζουν σταδιακά να γίνονται ορατά.
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της διαλογικής στάσης είναι η προσπάθεια να συναντήσουμε τον άλλον όπως είναι και όχι όπως θα θέλαμε να είναι.
Αυτό δεν σημαίνει συμφωνία με όλα όσα λέει ή κάνει. Σημαίνει διάθεση κατανόησης και αποδοχής.
Πολλοί άνθρωποι έχουν μεγαλώσει μέσα σε σχέσεις όπου η αποδοχή συνδεόταν με όρους, ρόλους και προϋποθέσεις. Έμαθαν ότι κάποια συναισθήματα ήταν αποδεκτά ενώ άλλα όχι. Ότι κάποιες πλευρές τους μπορούσαν να εκφραστούν, ενώ άλλες έπρεπε να παραμένουν κρυμμένες.
Όταν ένας άνθρωπος βιώνει μια σχέση στην οποία μπορεί να παρουσιαστεί ολόκληρος, χωρίς να χρειάζεται να αποκρύψει μέρη του εαυτού του, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για βαθύτερη αυτογνωσία και αυθεντική αλλαγή.
Συχνά πιστεύουμε ότι αλλάζουμε όταν προσπαθούμε αρκετά να γίνουμε διαφορετικοί.
Η Gestalt ψυχοθεραπεία προτείνει μια διαφορετική οπτική. Η ουσιαστική αλλαγή τείνει να συμβαίνει όταν ερχόμαστε σε βαθύτερη επαφή με αυτό που ήδη είμαστε.
Όσο περισσότερο πολεμάμε πλευρές του εαυτού μας, τόσο συχνότερα παραμένουν αμετακίνητες. Αντίθετα, όταν τις πλησιάζουμε με περιέργεια και επίγνωση, αρχίζουν να αποκαλύπτουν το νόημα και τη λειτουργία τους.
Μέσα στη θεραπευτική σχέση, ο θεραπευόμενος δεν αντιμετωπίζεται ως ένα πρόβλημα προς επίλυση. Αντιμετωπίζεται ως ένας άνθρωπος που προσπαθεί να βρει τον τρόπο να ζήσει πιο αυθεντικά μέσα στις συνθήκες και σχέσεις της ζωής του.
Πολλές από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε έχουν διαμορφωθεί μέσα σε σχέσεις. Μέσα από σχέσεις μαθαίνουμε πώς να συνδεόμαστε, πώς να προστατευόμαστε, πώς να εκφραζόμαστε ή να αποσιωπούμε τον εαυτό μας.
Γι’ αυτό και η θεραπευτική σχέση μπορεί να αποτελέσει ένα διαφορετικό σχεσιακό βίωμα και πρότυπο.
Όχι επειδή αντικαθιστά τις υπόλοιπες σχέσεις της ζωής μας, αλλά επειδή προσφέρει έναν χώρο όπου μπορούν να γίνουν ορατά και να διερευνηθούν τα μοτίβα με τα οποία σχετιζόμαστε.
Ο τρόπος με τον οποίο ερχόμαστε σε επαφή με την ψυχοθεραπεύτρια, οι προσδοκίες που έχουμε, οι φόβοι και οι ανασφάλειες που ενεργοποιούνται, οι αποστάσεις που κρατάμε ή η οικειότητα που επιδιώκουμε αποτελούν πολύτιμο υλικό για επεξεργασία.
Η θεραπεία δεν αφορά μόνο αυτά που συνέβησαν κάποτε. Αφορά και αυτό που συμβαίνει τώρα, ανάμεσα σε δύο ανθρώπους.
Στον πυρήνα της Gestalt θεραπείας βρίσκεται μια βαθιά πίστη στην ανθρώπινη δυνατότητα για επίγνωση, σύνδεση και ανάπτυξη.
Η θεραπεία δεν είναι μια διαδικασία διόρθωσης ενός ελαττωματικού εαυτού. Είναι μια διαδικασία ανακάλυψης και συνάντησης με αυτό που ήδη υπάρχει, αλλά συχνά παραμένει εκτός επίγνωσης.
Πριν από τις τεχνικές, πριν από τις θεωρίες και πριν από τις ερμηνείες, υπάρχει η σχέση.
Και πολλές φορές, η εμπειρία του να συναντηθεί κανείς με αυθεντικότητα, παρουσία και σεβασμό μπορεί να αποτελέσει από μόνη της την αρχή μιας βαθιάς αλλαγής.


