Eαν ο γονέας αποτυγχάνει συστηματικά σε αυτή τη λειτουργία του καθρεφτίσματος του συναισθήματος και της εμπειρίας του παιδιού (να ονομάσει και να αναγνωρίσει αυτό που βιώνει το παιδί, τον πόνο, το θυμό, την κούραση, κλπ) τότε το παιδί δεν θα μπορέσει να συνθέσει επαρκώς μια ολοκληρωμένη και συνεκτική αίσθηση εαυτού. Σε αυτή την περίπτωση η ψυχή δεν θα μπορέσει να ‘’δέσει’’ σε μια δομή με ισχυρή σύνδεση και θα συμβεί αυτό που ονομάζουμε ''κατακερματισμός’’.
Είναι σημαντικό να διευκρινίσουμε ότι κανένας γονέας δεν είναι τέλειος και δεν οφείλει να είναι. Οι θεωρίες για την ανάπτυξη των παιδιών αλλά και η κλινική πράξη μας λένε ότι τα παιδιά χρειάζονται γονείς με ατέλειες, που είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τα λάθη τους και να επανορθώνουν για αυτά. Ένα παιδί μπορεί πολύ περισσότερο να συνδεθεί και να προσπαθήσει να μιμηθεί έναν γονέα που κάνει λάθη αλλά προσπαθεί να επανορθώσει παρά έναν γονέα που μοιάζει να τα έχει όλα υπό έλεγχο εμπνέοντας έναν αέρα ψευδαίσθησης τελειότητας. Έτσι, είναι φυσιολογικό ένας γονέας πόσο μάλλον όταν δεν είναι ειδικός και που δεν έχει κάνει προσωπική ψυχοθεραπεία, να μην μπορεί πάντα να καθρεφτίζει επιτυχώς αυτό που αισθάνεται το παιδί του. Η περίπτωση του ψυχικού κατακερματισμού αφορά συστηματικές περιπτώσεις αποτυχίας, δηλαδή όταν τις περισσότερες φορές το παιδί δεν βρίσκει κάποιον που να δει και να αναγνωρίσει τη δυσκολία που βιώνει και να το βοηθήσει να το επεξεργαστεί.
Ο κατακερματισμός αναφέρεται σε μια σύνθεση του ψυχισμού του παιδιού που δεν είναι αρμονική και απαρτιωμένη σε διαφορετικά κομμάτια, αλλά πολλές φορές κάποια κομμάτια της προσωπικότητας παραμένουν ατελώς ανεπτυγμένα καθώς το παιδί μεγαλώνει, παγωμένα σε πιο πρώιμα αναπτυξιακά στάδια δημιουργώντας εσωτερικά κενά. Το παιδί έτσι δεν νιώθει μια ενιαία και σταθερή οντότητα αλλά νιώθει σαν ένας καθρέφτης με πολλά σπασμένα κομμάτια. Ένα παράδειγμα είναι μια πετυχημένη γυναίκα που νιώθει δυνατή και άτρωτη στο περιβάλλον εργασίας της, αλλά στη συναισθηματική της ζωή μπορεί να νιώσει εύκολα ότι διαλύεται και γκρεμίζεται ο εσωτερικός της κόσμος με κάθε υπόνοια απόρριψης ή αμφισβήτησης.
Αυτό έχει ως συνέπεια το παιδί να μην μπορεί να εκφράζεται αυθεντικά γιατί ακριβώς μαθαίνει ότι ο πραγματικός του εαυτός με τις ανάγκες και τις αδυναμίες του είναι κάτι μη διαχειρίσιμο ή απειλητικό για το γονέα. Έτσι μαθαίνει να φοράει μάσκες και μπαίνει σε ρόλους, κουβαλώντας έναν ψεύτικο εαυτό. Το υπερβολικά ευγενικό και προσαρμοστικό παιδί, ή το πολύ αντιδραστικό παιδί ή το πολύ ήσυχο παιδί μπορεί όλα να είναι μάσκες μιας προσαρμογής που αναγκάστηκε να κάνει το παιδί επειδή δεν μπορούσε να αναπτυχθεί αλλιώς σε ένα περιβάλλον που ο αυθεντικός εαυτός του δεν είχε χώρο ύπαρξης.
Σε αυτό το ερμηνευτικό πλαίσιο αξίζει να δούμε και τον ναρκισσισμό ως μια προσαρμογή της προσωπικότητας του παιδιού, όπου προκειμένου να ενώσει τον κατακερματισμό που βιώνει, καταφεύγει στην υιοθέτηση ενός μεγαλομανούς εαυτού. Η υπερβολή αυτή δεν είναι αγάπη για τον εαυτό αλλά μια προσπάθεια να καλύψει την έλλειψη και το κενό που αισθάνεται. Τα παιδιά χρειάζονται αυτή τη ναρκισσιστική τροφοδοσία, την απόλυτη προσοχή, αγάπη, αποδοχή και παρουσία ώστε να νιώθουν ότι είναι σημαντικά και τα αγαπούν. Αν το παιδί δεν πάρει αυτή την απόλυτη λατρεία από το γονέα και δεν καλύψει αυτές τις πολύ σημαντικές συναισθηματικές ανάγκες, θα παραμείνουν ανοιχτές και νηστικές κατά τη διάρκεια της ζωής τους, αναζητώντας κάθε τρόπο για να τις καλύψουν. Τα παιδιά που δεν έλαβαν την απόλυτη και άνευ όρων αγάπη θα φτάσουν σε κάθε άκρο για να την πάρουν.
Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν το τραύμα τους μιας και το συνδέουν με ακραία σωματική έκθεση σε κίνδυνο, κακοποίηση ή παραμέληση. Πολλοί άνθρωποι λένε ‘’δεν με χτυπούσαν οι γονείς μου άρα δεν έχω τραύματα’’. Ωστόσο αυτό που φαίνεται και από την ψυχοθεραπευτική πράξη είναι ότι ο πιο συνηθισμένος τύπος τραύματος είναι το συναίσθημα παραμέλησης ή αγνόησης της ύπαρξης από αυτούς που μας μεγάλωσαν ή αποσύνδεσης ή μη κατανόησης και αποδοχής από τους γονείς. Ειδικά όταν οι γονείς συνδέουν την υλική παροχή και κάλυψη με την κάλυψη των αναγκών των παιδιών τους τότε μάλλον αυξάνονται οι πιθανότητες συναισθηματικής παραμέλησής τους.
Ο ναρκισσισμός λοιπόν είναι η διαταραχή της έλλειψης. Τον θαυμασμό που δεν πήρα ως παιδί από τους γονείς, ή ακόμα χειρότερα την υποτίμηση και μείωση της αξιοπρέπειας και της ανθρώπινης υπόστασης που υπέστη, προσπαθώ να τη μεταστρέφω σε μια ατελείωτη δίψα για σπουδαιότητα και σημαντικότητα. Και φυσικά αυτός ο μηχανισμός είναι προορισμένος να αποτυγχάνει γιατί προσπαθεί να καλύψει ένα πρώιμο συναισθηματικό κενό που δεν καλύπτεται. Είναι ένα κενό που επιζητά αδιάκοπη τροφοδότηση αλλά δεν μπορεί να γεμίσει.
Η ψυχοθεραπεία εδώ μπορεί να βοηθήσει το άτομο στο να αναγνωρίσει και να θρηνήσει την έλλειψη και να αρχίσει να συνδέει τα σπασμένα κομμάτια του εαυτού με μια νέα συνδετική ουσία, ώστε τη θέση της επιδίωξης της τελειότητας να πάρει η ανάδυση της αυθεντικότητας.
