Πολλοί άνθρωποι υπεραναλύουν τις πιθανές επιλογές τους και προσπαθούν, μέσω εξαντλητικής σκέψης να προβλέψουν το καλύτερο δυνατό σενάριο για τη ζωή τους. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι αυτή η τακτική συχνά οδηγεί σε αυτό που ο Barry Schwartz ονομάζει παράδοξο της επιλογής: όσο περισσότερες και πιο «τέλειες» επιλογές αναζητούμε, τόσο αυξάνεται το άγχος, η αναποφασιστικότητα και η πιθανότητα να μετανιώσουμε για αυτές. Η εκτεταμένη σύγκριση επιλογών συνδέεται με κόπωση, μειωμένη ικανοποίηση και απογοήτευση χωρίς απαραίτητα να μας προετοιμάζει καλύτερα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι επιλογές δεν είναι από μόνες τους καλές ή κακές, σωστές ή λάθος, αλλά αποκτούν νόημα μέσα από τη δράση και τη δέσμευση που ακολουθεί. Αυτή η ιδέα εδράζεται στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία, σύμφωνα με την οποία το νόημα δεν προϋπάρχει αλλά κατασκευάζεται μέσα από τις επιλογές και την εμπειρία μας. Από αυτή την οπτική, η απόφαση δεν είναι ένα τελικό προϊόν σκέψης, αλλά μια δυναμική διαδικασία που αποκτά αξία μέσα από τη δέσμευση και τη δράση. Πολλές επιλογές μπορούν να μετουσιωθούν σε ορθότερες για εμάς, εάν δράσουμε επάνω τους, ενώ αντίθετα μπορεί να αποβούν βλαπτικές ή ''λάθος'' εάν μείνουμε παθητικοί παρατηρητές τους.

Έτσι, προκύπτει το ζήτημα της ευθύνης μας μέσα στον κόσμο και στις επιλογές μας, αλλά και στο πώς αυτές καταλήγουν. Παίζουμε ένα παιχνίδι όπου πατάμε απλώς κουμπιά και βλέπουμε τι κουτί ανοίγει ή είμαστε ζωντανοί χαρακτήρες που επιλέγουν και διαμορφώνουν την εμπειρία τους; Η ψυχοθεραπεία Gestalt προσφέρει αυτή την έμφαση στην άμεση εμπειρία και την επίγνωση του ‘’εδώ και τώρα’’. Μαζί με την έννοια της δημιουργικής προσαρμογής, πρεσβεύουν ότι ο οργανισμός δεν αναζητά μια ιδανική επιλογή εκ των προτέρων αλλά διαμορφώνει την καλύτερη δυνατή επιλογή μέσα από τη συνεχόμενη αλληλεπίδραση του με το περιβάλλον. Επομένως, χρειάζεται να σκεφτόμαστε τις αποφάσεις όχι ως στατικές οντότητες, αλλά ως δρόμους με συνέχεια στην εμπειρία μας.

Η Ellen Langer, ερευνήτρια στο Harvard University και πρωτοπόρος στη μελέτη της σχέσης νου–σώματος, υποστηρίζει ότι η εμμονή με τη «σωστή» επιλογή δεν ωφελεί, αλλά αυτό που έχει σημασία είναι η ικανότητά μας να παραμένουμε ανοιχτοί και ευέλικτοι απέναντι στις νέες πληροφορίες. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρει ότι ακόμη και μια τυχαία απόφαση (π.χ. μέσα από το να γυρίσουμε ένα νόμισμα), μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά, όχι επειδή η τύχη καθορίζει το αποτέλεσμα, αλλά επειδή μετατοπίζει την προσοχή μας από την παράλυση της ανάλυσης στη δράση και στη δημιουργία νοήματος εκ των υστέρων.

Για το λόγο αυτό δεν χρειάζεται να κυνηγάμε την πιο καλή και σωστή επιλογή αλλά να ακολουθούμε μια επιλογή και στη συνέχεια να προσπαθούμε να την κάνουμε σωστή για μας. Αυτή η προσαρμογή μετά την επιλογή με τη βελτιστοποίηση που τη συνοδεύει είναι ο καλύτερος τρόπος για να μειώσουμε το άγχος μας μεταξύ των επιλογών. H Langer ήταν από τις πρώτες ερευνήτριες που αμφισβήτησαν την ιδέα ότι η σκέψη καθορίζει τη συμπεριφορά. Αντ’ αυτού πρότεινε ότι η σκέψη, το νόημα και η ερμηνεία αναδύονται από τη δράση και την εμπειρία μας. Κατ' αντιστοιχία, μπορούμε να φανταστούμε τι συμβαίνει όταν αυτό δεν πραγματοποιείται.

Συνολικά, η σύγχρονη διεπιστημονική γνώση συγκλίνει σε μια κοινή ιδέα: πως η «σωστή» επιλογή δεν είναι κάτι που ανακαλύπτεται και μπορούμε να φτάσουμε εκ των προτέρων, αλλά κάτι που συν-διαμορφώνεται μέσα από τη στάση, τη δράση και τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να σχετιστούμε με αυτήν. Μέσα από τη δοκιμή και την αξιολόγηση, από το τσεκάρισμα του πού βρισκόμαστε, πώς νιώθουμε για αυτό και τι χρειαζόμαστε να γίνει αλλιώς. Η ικανότητα αυτή να επαναξιολογούμε και να αναδιαμορφώνουμε τον προσανατολισμό ή την πρακτική μας, είναι από τις πιο χρήσιμες ικανότητες που μπορούμε να αναπτύξουμε. Η ευελιξία στη σκέψη και τη συμπεριφορά μας μπορεί να έρθει μόνο μέσα από μια ήρεμη ψυχική κατάσταση, στην οποία είμαστε σε επίγνωση του εαυτού και του περιβάλλοντος.

Κλείνοντας, παραθέτω λίγες σκέψεις της «Σχεδόν όλα τα προβλήματα του κόσμου ανάγονται στην απουσία αναγνώρισης, συνειδητής παρατήρησης και έλλειψης κριτικής (ενσυνειδητότητα)». Αν κατανοήσουμε την οπτική του άλλου, μειώνεται ο θυμός, η ζήλια, η σύγκρουση. Η ενσυνειδητότητα, για εκείνη, είναι ένα πρακτικό εργαλείο που ανοίγει τον νου. Μόλις αναγνωριστεί αυτή η πολλαπλότητα, καθίσταται δύσκολο να επιστρέψουμε σε μια μονοδιάστατη κατανόηση της πραγματικότητας. Η ψυχοθεραπεία διευκολύνει αυτή τη διεύρυνση της πραγματικότητας με το να καλλιεργεί τις παραπάνω ικανότητες, να ενισχύει την ευελιξία μας και να μας υποστηρίζει σε πειραματισμούς διαφορετικών τρόπων ύπαρξης και δράσης.